Selmin KÖSE
 Tıpta yaşanan en trajik klinik durumlardan biri "ani bebek ölümü sendromu"dur: Bu sendrom, bir yaşının altındaki bebeklerde görülen, klinik ve laboratuvar olarak nedeni bulunamayan ve otopside tanı koyduracak anormal bir durumun saptanmadığı bebek ölümlerini tanımlamaktadır: Ani bebek ölümü sendromunun en sık 2-4 aylık yeni doğan bebeklerde görüldüğü ve yaş ilerledikçe sıklığının azaldığı bilinmektedir:
Tüm vakaların % 95’i ilk 6 ayda (2-4. aylarda en sık) görülmektedir. Gelişmiş ülkelerde ABÖS, prematürite ve düşük doğum ağırlığına bağlı hastalıklar ve doğumsal anomalilerden sonra süt çocukluğunda rastlanan en sık ölüm nedeni olarak kaydedilmektedir. 1-12 ay arası ölümlerin %35-55’inden sorumludur. Türkiye’ deki sıklığı tam olarak bilinmemekle birlikte gelişmiş ülkelerde sıklık 1000 canlı doğumda 0.8 olarak verilmektedir.
Ebeveynler yatmadan önce bebeğin sağlıklı olduğunu ifade etmektedirler.Hiç bir açıklayıcı neden bulunamadan bebeğin ani ve beklenmeyen ölümü karşısında anne baba tepkisi çok ciddidir.
RİSK FAKTÖRLERİ
1-Bebeğin yüzüstü ve yumuşak yüzeyde yatıyor olması
2- Bebeğin ebeveynleri ile aynı yatakta yatıyor olması
3- Annenin hamilelikte sigara içmesi
4- Prematürelik ve/veya düşük doğum ağırlığı
5- Bebeği çok giydirme veya odayı çok ısıtma sonucu aşın ısınma
6- Erkek cinsiyet
ANİ BEBEK ÖLÜMLERİNİ ENGELLEMEK İÇİN ALINABİLECEK ÖNLEMLER
1. Bebekler uyurken sırt üstü ve sert yatakta yatırılmalıdır
Sağlıklı süt çocukları doğumdan itibaren sırtüstü yatırılmalıdır. Amerikan pediatri akademisi 1992 yılında açıkladığı sağlık politikasında; sağlıklı bebeklerin uyku sırasında sırtüstü yatırılmasını önermiş ve bu şekilde 4 yıl içinde Amerika’da “ani bebek ölümü sendromu” sıklığı % 40 azaltılmıştır.
Bebekleri yumuşak yatak, yastık, yorgan veya hayvan postu gibi yüzeylere yatırmak yanlıştır. Yatak, karyolaya uyumlu olmalı, yatak-karyola arasında bir parmak ya da 2 cm’den daha fazla aralık olmamalıdır. Karyola parmaklıkları arasında 2 parmak ya da 5 cm genişliğinden fazla mesafe bulunmamalıdır. Ani bebek ölümü vakalarının % 30’undan bebeğin uygun olmayan yerlerde yatırılması sorumlu tutulmaktadır.
3. Bebeklerin anne-baba ile birlikte yatması engellenmelidir
Ebeveyn yatakları bebek için uygun malzemeden olmadığı gibi, sigara dumanı ile temas ve anne-babanın ağırlığı altında kalma gibi riskleri olması nedeni ile kesinlikle önerilmemektedir.
4. Bebeklerin yatağında kumaştan yapılmış oyuncaklar bulundurulmamalı ve uyurken yüzleri örtülmemelidir
Yatak çarşafları gergin ve temiz olmalı, battaniye kullanılacak ise yatağın altına sıkıca tespit edilmeli ve çocuğun ancak göğsüne kadar örtülmelidir. Uyku tulumu kullanılması düşünülebilir.
5. Annenin hamilelik sırasında ve sonrasında sigara içmesi engellenmelidir
Ani bebek ölümü sendromu ile ilgili yapılan tüm araştırmalar; hamilelikte ve doğum sonrasında sigara kullanımının riski arttırdığını açıkça ortaya koymaktadır. Annenin gebeliğinde sigara içmesinin ani bebek ölümü riskini 3.4 kat arttırdığı bilinmektedir. Hamilelikte sigara içilmesi ayrıca erken doğum ve düşük doğum ağırlıklı bebek riskini de arttırmaktadır.
6. Aşırı sıcak önlenmelidir
Çocuklar hastalık anında bile aşırı ısınmaya neden olmayacak şekilde giydirilmelidir. Özellikle yüzüstü yatan, çok giydirilen ve battaniye ile örtülen bebeklerde ani ölüm riski artabilmektedir. Bu nedenle bebekler uyurken hafifçe örtülmeli ve ideal oda ısısı sağlanmalıdır.
7. Bebekler anne sütü ile beslenmelidir
Kesin kanıt olmamakla birlikte, bazı çalışmalarda anne sütü ile beslenen bebeklerde ani ölüm riskinin daha az olduğu gösterilmiştir. Anne sütü ile beslenenlerde enfeksiyon hastalıklarının daha az görülmesi ve anne-bebek arasındaki yakın ilişkinin ABÖS riskini azaltabileceği düşünülmektedir.
Ani bebek ölümü sendromu, nedenleri halen tam anlaşılamamış bir klinik durumdur. Ancak alınabilecek bazı basit önlemler ile riskin azaltılabileceği açıktır. Önemli bir sağlık sorunu sayılması gereken bu durumun sıklığının azaltılmasında annelerin ve babaların eğitimi öncelikli görünmektedir:
Hazırlayan Selmin Köse
|